پيشگيري و جلوگيري از حمله و خسارت گراز وحشي

انتشار گراز در جهان و ايران: گراز پستاندار وحشي از گروه خوك شكلان است و در اكثر مناطق ايران و جهان وجود دارد و مي توان گفت با توجه به سازگاري جانور با دامنه وسيعي از آب و هوا و وجود زيستگاه هاي مناسب و فراوان براي اين جانور در ايران و عدم شكار آن به خاطر حرام گوشت بودن، تعداد و تراكم گراز در ايران نسبت به خيلي از كشورهاي ديگر بالاتر است. گراز در اكثر استانهاي ايران ديده مي شود اما در برخي استانها و شهرستانها تعداد و كيفيت زيستگاه هاي جانور بيشتر و بالاتر است و در نتيجه زاد و ولد، ماندگاري و تعداد جانور بيشتر است.

منابع غذايي و خسارت گراز:  گراز وحشي از جمله جانوراني است كه با توجه به تعريف آفت در كشاورزي، يك آفت محسوب مي شود چرا كه با تغذيه و تخريب گياهان و محصولات كشاورزي باعث خسارت مي شود. گرازها از هرچيزي كه قابل خوردن باشد تغذيه مي كنند. اين جانور از بذر، ميوه، ريشه، ساقه و برگ بسياري از گياهان خصوصاً داراي طعم و بو و آبدار مانند صيفي و سبزي و ميوهاي درختچه اي و حتي درختي تغذيه مي كند حتي از جانوراني مانند حشرات و كرم و شفيره آنها و جوندگان كوچك و لاشه حيوانات تغذيه مي كند ضمن اينكه همراه با تغذيه با كندن و حفر و جابجايي خاك و لگد مال كردن گياهان و شكستن و ريشه كن كردن گياهان باعث صدمه به گياهان بوته اي، نهالها، درختچه ها و درختان مثمر و غيرمثمر مي شود. ضمناً جانور در صورت تحريك و ترس و يا براي دفاع از خود مي تواند بسيار خطرناك شده و به ساير جانوران نيز حمله كند و حتي گاهي به انسان هم حمله مي كند و مي تواند باعث مرگ او شود. اگرچه حمله گراز وحشی  به برخی باغات و مزارع هر ساله کم و بیش دیده می شود اما در برخی سالها وقوع حمله و خسارت بیشتر است.

زیستگاههای گراز: گرازها بیشتر در کنار آب و در حاشیه رودخانه و برکه ها و مناطقی که دارای گیاهان کافی برای تغذیه و پناه گرفتن و استراحت روزانه هستند لانه ساخته و زندگی می کنند و به همین خاطر است که حمله و خسارت آن بیشتر به باغات و مزارعی است که در حاشیه رودخانه هستند.

علل حمله گراز به مزارع و باغات: شاید مهم ترین علت حمله گراز و ورود آن به عرصه های کشاورزی، محدود و کم شدن زیستگاه های جانور از لحاظ تعداد و وسعت باشد که خود به علت توسعه و افزایش تبدیل اراضی غیر کشاورزی محدوده زندگی جانور به اراضی کشاورزی اتفاق افتاده است. علت دیگر در دسترس بودن این مزارع و باغات برای جانور است که معمولا فاقد حفاظهای فیزیکی مناسب برای جلوگیری از ورود جانور هستند هرچند گراز خود تهدیدی برای پرچین ها و حفاظهای باغات و مزارع نیز می باشد. علت دیگر کم شدن تعداد جانوران شکارچی گراز در طبیعت از جمله پلنگ، گرگ ، کفتار و ... است.

پيشگيري و جلوگيري از حمله و خسارت گراز وحشي: 1- حصار کشی یا دیوارکشی سنگی با ملاط سیمانی یا گاه گلی و یا بتونی حداقل به ارتفاع نیم متر و سپس نصب سیم خاردار محکم و متراکم و یا نصب فنس فلزی با استحکام کافی و یا نصب الوار یا سرشاخه های خشک و پوست گرفته شده به صورت متراکم و محکم. ارتفاع کافی حصار با احتساب ارتفاع پایه یا کف چینی حداقل یک متر و نیم و یا بیشتر می تواند باشد. (هماهنگی و اخذ مجوز از طرف مدیریت امور اراضی برای محصور کردن عرصه های باغی یا زراعی ممکن است لازم باشد) 2- استفاده از تله های ایجاد سر و صدا در محلهای ورود احتمالی گراز (آویزان کردن اشیاء پر سر و صدا، دستگاه های تولید کننده صدای شلیک) 3- استفاده از سگهای نگهبان البته همراه با ایجاد حفاظ فیزیکی 4- جلوگیری از تخریب و تعرض به زیستگاههای جانور و رعایت یک فاصله لازم بین عرصه های کشاورزی و زیستگاه های جانور 5- کاشت پرچین های گیاهی زنده مناسب مانند کاشت دو ردیفه متراکم و یا یک ردیفه همراه با پایه و سیم (داربست) از گیاهان با قابلیت ایجاد پرچین مانند گل محمدی و تمشک و ... که علاوه بر ایجاد پرچین و حفاظت، استفاده های دیگری نیز دارند اما لازم است رشد و توسعه این گیاهان تحت کنترل باشد. 6- کاهش اصولی و فنی تعداد جانور با رعایت فصل شکار، جنس، سن و تعداد جانور قابل کشتن. با توجه به اینکه کشتن و شکار جانور بدون اخذ مجوز ممنوع است لذا کاربرد تفنگ مستلزم اخذ مجوز لازم از اداره محیط زیست و سایر ارگانهای ذیربط است. کاربرد طعمه مسموم نیز به علت ایجاد خطرات زیست محیطی شدید مطلقاً و اصلاً صحیح نیست.(نویسنده: کیومرث اکبری- استفاده با ذکر منبع بلامانع است.)